Zakochan, dojrzałaa para

W związku miłosnym może występować jednocześnie miłość romantyczna i przyjacielska; © Alexander Raths - Fotolia.com


Dwie panie psycholog – Ellen S. Berscheid i Elaine C. Hatfield (Walster) zaproponowały rozróżnienie miłości na miłość romantyczną (erotyczną, namiętną) i miłość przyjacielską (braterską).

Od momentu opublikowania ich książki w latach 70. XX w. pojawiło się wiele nowych i złożonych klasyfikacji, ale ta podstawowa typologia wciąż ma swoje uzasadnienie i często stanowi punkt wyjścia do kolejnych teorii.

 

Gorzko-słodki smak miłości romantycznej

Miłość romantyczna (namiętna) to eksplozja emocji,
silnego pobudzenia fizjologicznego,
obsesyjnej koncentracji na partnerze.

To pragnienie osoby nie tylko fizycznie, a także emocjonalnie i umysłowo. Osoba chce zjednoczyć się z partnerem, odkrywać go. Gdy miłość romantyczna jest odwzajemniona i nie ma przeszkód, towarzyszą jej stany pozytywne jak – radość, szczęście, spełnienie. Gdy „obiekt” jest nieosiągalny, to miłości towarzyszą stany negatywne – niepewność, zazdrość, tęsknota, rozpacz, pustka. Dlatego psycholog Dorothy Tennov opisuje, że miłość romantyczna jest przeżyciem i słodkim i gorzkim (Tennov, 1979; za: Hatfield i Rapson, 2005).

Według niektórych badaczy, miłość romantyczna nie musi zawierać w sobie elementu pobudzenia i seksualności – tak przecież jest u małych dzieci. Z drugiej strony, chociaż tego typu miłości nie można utożsamiać tylko z namiętnością (czy zakochaniem), to jednak miłość romantyczna i namiętność stanowią dwa silnie połączone "systemy emocjonalne" (Hendrick i Hendrick, 2007).

Oto przykład wiersza ilustrującego miłość romantyczną (Rainer Maria Rilke, przeł. M. Jastrun):

„Zgaś moje oczy: ja cię widzieć mogę,
zamknij mi uszy, a ja cię usłyszę,
nawet bez nóg znajdę do ciebie drogę,
i bez ust nawet zaklnę cię najciszej.

Ramiona odrąb mi, ja cię obejmę sercem mym,
które będzie mym ramieniem,
serce zatrzymaj, będzie tętnił mózg,
a jeśli w mózg mój rzucisz swe promienie,
ja ciebie na krwi mojej będę niósł.”

Wow! Mocne, prawda? :)

 

Czułość i bezpieczeństwo miłości przyjacielskiej

Miłość przyjacielska to uczucie intymności i serdeczności,
jednak pozbawione dużej namiętności i fizjologicznego pobudzenia
(Aronson, Wilson i Akert, 2006).

Beverly Fehr wykazała w miłości dominację cech przyjacielskich, jak: zaufanie, szczerość, szacunek (Fehr, 1988, 1993; za: Hendrick i Hendrick, 2007).

Można też powiedzieć, że miłość jest kontynuacją lubienia – po prostu miłość przyjacielska i lubienie są dwoma skrajnościami jednego wymiaru. Lubienie zawiera szacunek i czułość wobec osoby, ale w odróżnieniu od miłości przyjacielskiej charakteryzuje się małą głębią uczucia i małym zaangażowaniem (Dwyer, 2005; Wojciszke, 2004).

Natomiast, odróżniając miłość romantyczną od przyjacielskiej, autorki koncepcji – Berscheid i Hatfield zwracają uwagę, że ta pierwsza miłość zawiera w sobie emocje pozytywne i negatywne, a druga – same emocje pozytywne. Z jednej strony mamy niepewność a z drugiej przewidywalność!

Oto przykład wiersza, napisanego przez moją koleżankę Jolę, ilustrującego miłość przyjacielską:

„Opowiem Ci o miłości
o miłości zwyczajnej
z kanapkami na drugie śniadanie
z pośpiechem
bo życie tak gna
z niedzielnym spacerem
czułym pocałunkiem
przed snem
latem
zimą
wczoraj
i jutro
Na zawsze.”

Dla mnie to niezwykle piękny wiersz, w prostych słowach przekazuje ciepło, łagodność i głębokie, stabilne uczucie.

 

Związki miłosne a namiętność

W związkach miłosnych może występować jednocześnie miłość romantyczna, jak i miłość przyjacielska (Hatfield i Rapson, 2005). Ideałem jest połączyć je w trwałym, zgodnym związku / małżeństwie, choć jak pisze Hatfield, jest to stan trudny do utrzymania. Bowiem namiętność w związku, stanowiąca ważny składnik miłości, po latach nie pełni już roli dominującej w jego utrzyma. Wciąż jest silna, wzajemna więź, zaangażowanie i intymność, ale mniejsza namiętność i pobudzenie, np. w przypadku małżonków z długim stażem, czy generalnie dojrzałych związków.

Według Zick Rubina (1970, 1973; za: Dwyer, 2005) miłość zawiera w sobie trzy elementy:

  • przywiązanie (potrzeba bliskości i spełnianie oczekiwań),
  • troskę (pomaganie i wspieranie)
  • i intymność (zażyłość, zaufanie).

 

Źródło miłości

Pierwotnie chciałem uzupełnić ten artykuł wzmianką o miłości rodzicielskiej, jako trzeciej miłości obok wyżej wymienionych, jednak przegląd literatury uzmysłowił mi, dlaczego autorki teorii nie wyodrębniły trzeciego typu miłości. Jest tak, ponieważ przyjęły, że źródeł miłości namiętnej i przyjacielskiej można szukać w więzi łączącej dziecko i rodziców (Hatfield i Rapson, 2005) – więc jednak te dwie miłości są podstawowe i wywodzą się z jednego źródła! O tych pierwotnych korzeniach mówi także teoria przywiązania, czy rozwinięta z niej teoria systemów behawioralnych w bliskich związkach romantycznych.

Widać więc, jak ważne są wczesne doświadczenia z dzieciństwa dla późniejszych związków miłosnych, przyjaźni, relacji z innymi. Jak mają rozległe znaczenie dla całego naszego życia (oczywiście później modyfikowane w trakcie rozwoju, doświadczeń, kolejnych związków). 

 

A jak Ty, w swoim związku, realizujesz ideę połączonej miłości romantycznej i miłości przyjacielskiej?
Obdarzasz zarówno erotyzmem jak i czułością?

Tomasz Kurzydłowski