W 2002 roku, pod tytułem „Bardzo szczęśliwi ludzie” („Very Happy People”) dwóch psychologów amerykańskich – Ed Diener i Martin Seligman opublikowało przełomowy artykuł. Autorzy napisali, że do tej pory badano ludzi raczej nieszczęśliwych, zgodnie z trendem, aby zajmować się zaburzeniami zdrowia psychicznego.
Psychologia pozytywna
Jednak w latach 90-tych XXw. zaczęło już się takie myślenie zmieniać i baczniej przyglądano się jaśniejszej stronie życia i czynnikom podtrzymującym zdrowie psychiczne. Przede wszystkim rozpoczęto na szeroką skalę badania empiryczne. Odkryto, że szereg działań prowadzących, nazwijmy to ogólnie – ku szczęściu, może stanowić naturalną przeciwwagę dla problemów psychicznych. Tak narodził się nowy nurt w psychologii – psychologia pozytywna. Za jego oficjalną datę powstania przyjmuje się rok 2000. Obaj autorzy – Ed Diener i Martin Seligman – są jego znanymi i cenionymi przedstawicielami.
Oczywiście, w historii ludzkości zajmowaliśmy się już tematem szczęścia, choć może bardziej od strony filozoficznej (Sokrates, Platon, Arystoteles). Jednak już w latach 60-80-tych XXw. ten temat podejmowała psychologia humanistyczna, której założenia są wciąż aktualne i wykorzystywane w psychologii pozytywnej.
Klucz do szczęścia
Wracając do artykułu „Bardzo szczęśliwi ludzie” z 2002 roku, należy zwrócić uwagę, że przełomowe w badaniu było to, że autorzy zajęli się grupą ludzi, których można scharakteryzować jako BARDZO szczęśliwych. Czyli tych z „najwyższej półki” na skali poczucia szczęścia.
W swoim pierwotnym badaniu, z grupy studentów, wyodrębnili 10% osób bardzo szczęśliwych, 10% nieszczęśliwych i 27% średnio szczęśliwych. Starali się odkryć czynniki odpowiadające za bardzo wysoki poziom odczuwanego szczęścia. Czy jest to osobowość, stosunki społeczne, niska psychopatologia, religijność? Zastanawiali się także czy istnieje jeden taki czynnik, który mógłby stanowić swego rodzaju klucz do szczęścia. Klucz do szczęścia, który były jakąś charakterystyką (zmienną) zarówno konieczną jak i wystarczającą do poczucia szczęścia!
Gdyby odkryli taki czynnik, byłaby to niesamowita rzecz. Pewnie otrzymaliby nagrodę Nobla :)
Bardzo szczęśliwi ludzie vs nieszczęśliwi ludzie
A oto wyniki ich badań:
Bardzo szczęśliwe osoby częściej przypominają sobie wydarzenia pozytywne niż wydarzenia negatywne. Bardzo szczęśliwe osoby doświadczają o wiele więcej emocji pozytywnych niż emocji negatywnych.
Osoby z grupy „nieszczęśliwej” (właśnie tak siebie określały i tak też były spostrzegane przez rodzinę i przyjaciół) zauważały w swoim życiu wydarzenia zarówno pozytywne i negatywne. Mniej więcej po równo.
Osoby z grupy średnio szczęśliwej były w miarę zadowolone z życia i doświadczały więcej emocji pozytywnych niż negatywnych.
To, co wyraźnie wyróżniało osoby bardzo szczęśliwe, od osób średnio szczęśliwych i nieszczęśliwych, to fakt, że stosunkowo mało czasu były same – większość czasu spędzały wśród innych i miały z innymi bardzo dobre relacje!
„Bardzo szczęśliwi ludzie mają bogate i bardzo satysfakcjonujące relacje społeczne
i spędzają mniej czasu w samotności w porównaniu z grupą średnio szczęśliwą”.
Autorzy przypominają, że dobre relacje społeczne wpływają na nasz codzienny nastrój.
Jednak nie wiemy czy to poczucie szczęścia powoduje bogate życie społeczne, czy bogate życie społeczne powoduje wysokie poczucie szczęścia. A może istnieje trzeci czynnik to moderujący?
Bardzo szczęśliwi ludzie mają bogate i bardzo satysfakcjonujące relacje społeczne; © Kurhan – Fotolia.com
Warunki wysokiego poczucia szczęścia
Wniosek z tych badań (i z późniejszych) jest taki, że relacje towarzyskie (społeczne) są koniecznym warunkiem wysokiego poczucia szczęścia, ale jednak nie wystarczającym – nie jedynym. Ważne są także cechy osobowości jak ekstrawersja, niski poziom neurotyczności, niski poziom psychopatologii (np. lęku, zaburzeń nastroju).
Nie ma jednego klucza do szczęśliwego życia.
Istnieje szereg warunków niezbędnych,
aby odczuwać wysokie szczęście.
„Wysokie poczucie szczęścia wydaje się być
jak piękna muzyka symfoniczna,
wymagająca wielu instrumentów.
Bez któregokolwiek z nich nie byłaby już tak wysokiej jakości.”
Po tym artykule ruszyła lawina badań nad ludźmi szczęśliwymi. Badano inne grupy ludzi (nie tylko studentów), kolejne czynniki powiązane ze szczęściem, np. poziom dochodu, jakość związku miłosnego, samoocenę, zdrowie, i wiele, wiele innych. Psychologia pozytywna stała się prężnie rozwijającym się nurtem psychologii naukowej.
A co Ty myślisz o powyższych wynikach badań nad bardzo szczęśliwymi ludźmi?
Napisz w komentarzu!
Jeśli artykuł Ci się spodobał to proszę także o „Lubię to” i link na Facebooku. Rozsiewajmy pozytywne tematy o miłości i szczęściu!
Tomasz Kurzydłowski
PS. W Polsce ukazała się książka Eda Dienera i jego syna pt. „Szczęście”, oraz kilka książek Martina Seligmana, m.in. „Optymizmu można się nauczyć” , „Pełnia życia”.
Jednym słowem ludzie szczęśliwi to zdrowi psychicznie ekstrawertycy. Ciekawe, że trzeba było na to robić badania. Wydawało mi się, że jest to wiadome od tysięcy lat.
Witaj Marzeno,
Na poczucie szczęścia składa się wiele elementów. Ekstrawertyzm wiąże się z nim, co nie oznacza prostego przełożenia, że ekstrawertycy są szczęśliwi! Potrzebne są kolejne elementy tej układanki :) Kiedy ich zabraknie będzie ekstrawertyk osobą nieszczęśliwą lub średnio szczęśliwą.
Serdecznie pozdrawiam, Tomek
Swietny artykul, bardzo dobry temat… dosc mamy wszedzie wiadomosci o nieszczesciach… i pelno wlasnych problemow… recepty na szczescie sa w wielkiej cenie… czasem wystarczy tylko przemyslec pare zdan kogos innego o szczesciu by zobaczyc nasze wlasne… by je zauwazyc…
pozdrawiam J
Jolu,
Dziękuję za komentarz. Chciałbym zwrócić szczególną uwagę Czytelników na Twoje mądre słowa – "czasem wystarczy przemyśleć parę zdań…". Zaznaczyłem w nim słowo przemyśleć, ponieważ wydaje mi się ono takim niezbędnym warunkiem samorozwoju. To właśnie REFLEKSYJNOŚĆ sprawia, że chcemy dokonywać zmian w swoim życiu, i tak jak piszesz – zauważyć coś w sobie (i innych). Coś, co pozwoli dostrzec jaśniejszą stronę życia, gdzie jest miejsce na wdzięczność, wybaczanie, tolerancję, życzliwość. I obdarzyć choćby uśmiechem przechodzącą osobę…
"Starali się odkryć czynniki odpowiadające za bardzo wysoki poziom odczuwanego szczęścia. Czy jest to osobowość, stosunki społeczne, niska psychopatologia, religijność?" "Ważne są także cechy osobowości jak ekstrawersja, niski poziom neurotyczności, niski poziom psychopatologii (np. lęku, zaburzeń nastroju)." Czy sformułowania "niska psychopatologia", "niski poziom psychopatologii" są poprawne? Psychopatologia to pojęcie, które z definicji oznacza coś co ze względu na wysokie natężenie niektórych emocji, uczuć, jest już patologią, natomiast same te uczucia czy emocje, w innym natężeniu czy kombinacji, nie są złe, a tym bardziej patologiczne. Nie jestem psychologiem (acz bardzo oczytanym laikiem w trakcie kilkuletniej psychoterapii własnej), może takie znaczenie… Czytaj więcej »
Anja,
odnośnie tych stwierdzeń, to wg mnie jest tak, że osoby badano różnymi testami, m.in. badajacymi poziom (natężenie) psychopatologii. Niska psychopatologia oznaczałaby więc niskie wyniki w tym teście. Ze względu na wynik testu – stwierdzenie jest do przyjęcia.
Nie zgodzę się z Marzeną. Ludzie szczęśliwi to ludzie, którzy zadowoleni są z tego co mają. Robiono badania na samotnych osobach, które w swoich zachowaniach znacząco różniły się od "normalności". Byli oni jednak zdumiewająco szczęśliwi. Wydaje mi się, że szczęście daje rozpoznanie kim jesteśmy i postępowanie zgodnie ze swoim przeznaczeniem. Szczęście daje moim zdaniem życie niesamolubne i skierowane KU miłości. Przedmiot miłosci może być różny. Może być to przede wszystkim Bóg, człowiek, pasja, zwierzęta. Najgorszym nieszczęściem jest życie dla siebie.